10 maja prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Uniemożliwia ona tworzenie nowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Wyjątek to powstanie nowego zakładu z połączenia co najmniej 2 innych. Oznacza to, że nowo powstałe szpitale muszą być spółkami.

Z kolei przekształcenie szpitala w spółkę dokona się bez konieczności uprzedniej likwidacji zakładu opieki zdrowotnej. Spółka powstała w wyniku przekształcenia będzie jego następcą prawnym, przejmie jego prawa i obowiązki. Samorządy, które zdecydują się na przekształcenie szpitali w spółki, będą mogły skorzystać z umorzenia zobowiązań publicznoprawnych. Podmioty tworzące szpitale-spółki otrzymają dotację w wysokości części kwoty głównej umorzonej w wyniku ugody lub odsetek z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych oraz wynikających z zaciągniętych kredytów bankowych pozostałych do spłaty.

Istotnym elementem przekształcenia jest ustalenie wskaźnika zadłużenia spzoz (relacja sumy zobowiązań długo- i krótkoterminowych, pomniejszonych o inwestycje krótkoterminowe spzoz, do sumy jego przychodów).

Samorządy, które nie przekształcą szpitali, będą musiały pokryć ich ujemny wynik finansowy w ciągu 3 miesięcy od upływu terminu zatwierdzenia sprawozdania finansowego. W razie niewywiązania się z tego obowiązku samorządy w ciągu 12 miesięcy będą zmuszone do zmiany formy organizacyjno-prawnej szpitala (przekształcenie go w spółkę kapitałową lub jednostkę budżetową) albo jego likwidacji.

Ustawa określa także warunki, jakie w celu wykonywania działalności leczniczej muszą spełniać podmioty lecznicze i praktyki zawodowe, w tym wymagania dotyczące pomieszczeń, urządzeń, odpowiednio do rodzaju wykonywanej działalności leczniczej. Wszystkie kwestie dotyczące sposobów i warunków udzielania świadczeń przez podmiot wykonujący działalność leczniczą określi regulamin organizacyjny tego podmiotu. Każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą powinien zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, obejmującą szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem ich zaniechania.

Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra, centralny organ administracji rządowej albo wojewodę, a także jednostka samorządu terytorialnego mogą utworzyć podmiot leczniczy w formie spółki kapitałowej lub jednostki budżetowej. W ustawie znalazł się jednak przepis, wyłączający stosowanie ustawy o gospodarce komunalnej w stosunku do spółki kapitałowej utworzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, wykonującej działalność leczniczą. Likwiduje to 2 drogi tworzenia spółek kapitałowych przez jednostkę samorządu terytorialnego: na podstawie ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o gospodarce komunalnej.

Ustawa dopuszcza również możliwość tworzenia spółki kapitałowej w celu wykonywania działalności leczniczej przez uczelnie medyczne. Wartość nominalna udziałów lub akcji w takiej spółce, należących wyłącznie do uczelni medycznej, nie może stanowić mniej niż 51% kapitału zakładowego spółki. Oprócz uczelni udziały lub akcje w tych spółkach mogą posiadać wyłącznie: Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego i jednoosobowe spółki Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa.

W ustawie zdefiniowano również działalność leczniczą jako polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, na promocji zdrowia, realizacji zadań dydaktycznych, w tym wdrażaniu nowych technologii medycznych i metod leczenia. Obejmuje następujące rodzaje działalności leczniczej: świadczenia szpitalne, stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne i świadczenia ambulatoryjne.