Taki tytuł nosiła dwudniowa międzynarodowa konferencja zorganizowana w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie przez Centrum UCRAINIKUM KUL, Katedrę Literatury Ukraińskiej KUL, Katedrę Stosunków Międzynarodowych Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie, Instytut Polski Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki, NSZZ „Solidarność” Regionu Środkowowschodniego oraz Polski Związek Katolicko-Społeczny.

Konferencję otworzył ks. prof. dr hab. Stanisław Wilk, rektor KUL, który powiedział między innymi: „Na progu trzeciego tysiąclecia, w dniach 24-26 IX 2002 r., odbył się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Międzynarodowy Kongres na temat Chrześcijaństwo w dialogu kultur na ziemiach Rzeczypospolitej. W dyskusji nad kształtem jednoczącej się Europy organizatorzy Kongresu zaproponowali ukazanie polskich doświadczeń, wynikających z koegzystencji wielu religii, narodów i kultur w jednym organizmie państwowym. W życiu społeczno-politycznym, gospodarczym i kulturalnym Rzeczypospolitej współuczestniczyli bowiem katolicy, prawosławni, protestanci, wyznawcy judaizmu, karaimi i mahometanie. Ziemie Rzeczypospolitej, a zwłaszcza terytorium pogranicza, stanowiącego obecnie części terytoriów Polski, Rosji, Litwy, Białorusi i Ukrainy, były miejscem spotkania, dialogu i rozwoju chrześcijaństwa wschodniego i zachodniego, judaizmu i islamu, kultury łacińskiej i bizantyjskiej. Te spotkania i dialogi nie zawsze były ireniczne. Często dochodziło do sporów, sypały się iskry, ale żaden inny region Europy nie był świadkiem tak wielu unii i porozumień. (…) Przedmiotem naukowej analizy organizatorzy Kongresu uczynili temat bardzo ważny i aktualny. W ocenie Ojca Świętego Jana Pawła II, wyrażonej w nadesłanym do uczestników telegramie, temat ten przyczynia się do tworzenia wizji Europy, w której nie brak miejsca na spotkanie różnych kultur, i która nie waha się czerpać z chrześcijańskiego dziedzictwa narodów. Podczas Kongresu sprowadzał się on głównie do dokumentacji faktograficznej różnych form dialogu kultur, do ukazywania jego uwarunkowań, przebiegu i osiągnięć.

Kongres sam stał się doświadczeniem dialogu. Nie tylko o dialogu mówił, ale w trakcie obrad stwarzał wyjątkową okazję do kontaktu hierarchów różnych wyznań i religii oraz uczonych-specjalistów na co dzień związanych ze swymi macierzystymi Kościołami: katolickim, prawosławnym i protestanckim. Obrady Kongresu toczyły się pod auspicjami Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, dla którego była to kolejna inicjatywa naukowa poświęcona analizowaniu procesów kulturowych na ziemiach polskich i szerzej – Europy Środkowo-Wschodniej. Przecież w przekonaniu Jana Pawła II Uniwersytet to najbardziej właściwe miejsce do namysłu nad dialogiem kultur, a ten Uniwersytet w 1991 r. przeprowadził podobny tematycznie Międzynarodowy Kongres Teologów Europy Środkowo-Wschodniej i w 2000 r. również Międzynarodowy Kongres Kultury. Czyni to z lubelskiej Alma Mater znaczące środowisko kompetentnej refleksji kulturologicznej, plasując ją w rzędzie innych światowych centrów akademickich o tym właśnie profilu. Rozpoczynająca się sesja wpisuje się w tę optykę i sądzę, że przyniesie też wspaniałe owoce.

Honorowy Patronat na debatami naukowymi objął Bronisław Komorowski, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, który w nadesłanym liście napisał między innymi:

„Pragnę przekazać serdeczne pozdrowienia uczestnikom i organizatorom konferencji naukowej (…) zorganizowanej z okazji 20-lecia uznania przez Polskę niepodległej Ukrainy. Witam przybyłych do Lublina naszych ukraińskich gości, wybitnych przedstawicieli środowiska naukowego, na czele z Panem Ambasadorem Ukrainy oraz Panem Rektorem Narodowego Uniwersytetu Wołyńskiego w Łucku. Cieszę się, że w 20 rocznice wydarzenia symbolizującego bliskie więzi między naszymi krajami, odbywa się ważna naukowa debata poświęcona polsko-ukraińskim relacjom na przestrzeni wieków. Składam wyrazy uznania inicjatorom tego cennego przedsięwzięcia, zwłaszcza Ośrodkowi badań Wschodnioeuropejskich – Centrum UKRAINICUM Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”.