Niektóre zakłady pracy, przedsiębiorstwa, urzędy, muszą być czynne nieraz i całą dobę, przez siedem dni w tygodniu. Chodzi tu o służbę zdrowia, Policję, zakłady energetyczne, ale też i wiele firm prywatnych. Zwłaszcza, gdy przedsiębiorstwo wykonuje usługi dla podmiotów znajdujących się po drugiej stronie globu – by niejako przeskoczyć różnicę czasową, pracownicy muszą wykonywać swoje obowiązki w godzinach, w których większość osób spędza już w domu.

Aby zrekompensować pracownikom niekomfortowy wymiar czasu pracy, ustawodawca przewidział szczególną regulację takich sytuacji. Jednakże często zdarza się, iż pracodawca wykorzystuje podwładnych nie znających swoich praw i dla przykładu opłaca ich według stawek dziennych. Dlatego też należy zapoznać się z niniejszym artykułem, by poznać przysługujące nam przywileje.

Co to jest praca w porze nocnej?

Zgodnie z definicją zawartą w kodeksie pracy – pora nocna obejmuje 8 godzin pracy pomiędzy 21:00 a 7:00 rano. Doprecyzowanie tejże pory, powinno nastąpić w regulaminie pracy, bądź też w układzie zbiorowym pracy. Jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalania regulaminu pracy i nie jest objęty układem zbiorowym pracy określającym porę nocną, wówczas jej ramy ustala samodzielnie, powiadamiając o tym pracownika w formie pisemnej.

Pracującym w porze nocnej jest ten, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej, lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną.

Kto nie może pracować w porze nocnej?

Ponieważ praca w porze nocnej, nie jest w pełni zgodna z cyklem biologicznym i metabolicznym człowieka, zostały wprowadzone pewne ograniczenia, by nie dopuścić do wystąpienia ewentualnych ujemnych konsekwencji zdrowotnych pracownika.

Zakaz dotyczy w szczególności:

• kobiet w ciąży

• pracowników opiekujących się dzieckiem do lat 4 (chyba że pracownik wyrazi na to zgodę)

• pracowników młodocianych

• pracowników niepełnosprawnych, chyba że lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne, a w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tymi pracownikami wyrazi na to zgodę

W związku z faktem, iż człowiek pracujący w nocy może mieć większe problemy z koncentracją, logicznym myśleniem, całą sprawnością psychofizyczną - czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeżeli wykonuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym. W przeciwnym wypadku osoba taka mogłaby sprowadzić niebezpieczeństwo nie tylko na siebie, lecz również i na inne osoby. Ograniczenia tego nie stosuje się tylko i wyłącznie w dwóch sytuacjach – odnośnie:

• pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,

• przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Jakie są finansowe skutki pracy nocnej?

Rekompensatą za pomieszany cykl dnia jest zwiększenie wynagrodzenia pracownika. Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej. Wysokość takiego dodatku to 20 % stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. 

W sytuacji, gdy dochodzi do zbiegu pracy w godzinach nocnych i pracy w godzinach nadliczbowych, uprawniony otrzyma dwa dodatki do wynagrodzenia – z tytułu godzin nadliczbowych oraz z tytułu pracy w porze nocnej.

W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy, dodatek, o którym wyżej wspomniano, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.