Początki tego przysmaku, któremu większość z nas nie potrafi się oprzeć, sięgają kilku wieków przed naszą erą. Napój z przefermentowanych, uprażonych, a następnie roztartych na proszek ziaren kakaowca znany był już Olmekom, twórcom pierwszej cywilizacji na terenie dzisiejszego Meksyku.

Ich następcy - Majowie, a potem Aztekowie - udoskonalili tę gorzką czekoladę w płynie, przyprawiając ją miodem, ostrą papryczką chili, wanilią czy wonnymi płatkami kwiatów, a także zagęszczając mąką kukurydzianą do konsystencji zupy. Pożywnym, dodającym energii napojem, uznawanym

za przysmak bogów

raczyli się wówczas głównie władcy, kapłani, uczestnicy rytualnych obrzędów. Przekonanie o "boskości" kakaowca odzwierciedla zresztą jego nazwa systematyczna - Theobroma cacao, oznaczająca "napój bogów", od greckich słów: theos (bóg) i broma (napój).

Za czasów Azteków ziarna kakaowe były tak cenne, że używano ich jako środka płatniczego. Do Europy po raz pierwszy przywiózł je w niewielkiej ilości Kolumb, ale dopiero kilkadziesiąt lat później docenił je i rozpropagował Cortez, który zakładał też plantacje kakaowców na podbijanych przez siebie terenach Ameryki Środkowej. Pierwsza fabryka czekolady została otwarta w Hiszpanii jeszcze w XVI wieku. Z czasem moda na picie napoju z kakaowego proszku zataczała coraz szersze kręgi. W pełni jednak ten produkt przyjął się dopiero w pierwszej połowie XIX wieku, gdy duńskiemu chemikowi van Houtenowi udało się opracować metodę oddzielania ze zmiażdżonych ziaren masła kakaowego, dzięki czemu kakao przestało być tłuste i dało się je łatwo rozpuścić w mleku. Pierwsze tabliczki czekolady zawdzięczamy natomiast angielskiej firmie Cadbury.

Szkodzi czy służy organizmowi?

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat poglądy na to, jaki jest wpływ czekolady na nasz organizm i w jakiej postaci - jeśli w ogóle - najlepiej ją spożywać, mocno się zmieniły. Niespełna trzydzieści lat temu Irena Gumowska (znana propagatorka zdrowego żywienia) w swej książce "Czy wiesz co jesz?" pisała: "Czekolada u wielu osób wywołuje uporczywe, długotrwałe, męczące zaparcia. Daje się we znaki reumatykom, pobudza i wprawia w irytację osoby nerwowe, szkodzi wielu chorym na wątrobę. Nie powinni jej jadać otyli, ponieważ bardzo tuczy". Zarazem jednak przyznawała, że ten kaloryczny produkt przydaje się turystom, sportowcom, dzieciom z niedowagą i rekonwalescentom o zdrowym przewodzie pokarmowym oraz "w niewielkich ilościach intelektualistom i pracownikom naukowym (jeśli są zdrowi), by pobudzić ich system nerwowy (o ile jest im to potrzebne)". Tym, dla których jest ona przysmakiem, radziła wybierać raczej nie czekoladę w tabliczkach, lecz wafelki przekładane masami czekoladowymi i oblewane czekoladą itp.

Najlepsza gorzka

Nie od dziś wiadomo, że gorzka czekolada zawiera dużą ilość magnezu, wapń, potas i żelazo oraz aminokwas tryptofan, pobudzający wytwarzanie endorfin - hormonów poprawiających nastrój, zapewniających uczucie przyjemności, rozjaśniających umysł, a nawet tłumiących ból.

Czekoladzie zawdzięczamy także inny odpowiedzialny za dobry nastrój hormon, a mianowicie serotoninę, a także zapewniającą dobry sen melatoninę. Jeśli dodać, że zawiera ona także związki psychoaktywne (dające uczucie euforii i spełnienia), jak np.: teobromina, tyramina, kofeina, fenyloetyloamina i anandamid - zrozumiemy, dlaczego tak trudno jej się oprzeć, a niektórzy czują się wręcz od niej uzależnieni.