Isaac Newton, Albert Einstein, Thomas Jefferson, Bertrand Russell, Andy Warhol, Miron Białoszewski, prawdopodobnie również Michał Anioł, Leonardo da Vinci i Immanuel Kant. Wśród ludzi, u których podejrzewano bądź zdiagnozowano zespół Aspergera odnajdujemy nazwiska znane i cenione na całym świecie. Czyżby odrobina autyzmu ujawniała geniusz?

- Z doświadczeń terapeutów i rodziców dzieci autystycznych wynika, że wiedza na temat autyzmu i zespołu Aspergera jest wśród społeczeństwa niewielka. Zazwyczaj ogranicza się do wrażeń pozostawionych po takich filmach jak "Rain Man" - mówi psycholog Jolanta Otałęga, prezes krakowskiego NZOZ Ośrodek dla Osób z Autyzmem. Autyzm jest zresztą coraz częściej tematem podejmowanym przez autorów seriali, filmów i książek. Spośród współczesnych postaci literackich cechy zespołu Aspergera rozpoznajemy u bohaterki Stiega Larssona Lizbeth Salander; taką postać znajdujemy także u Llosy. Jednak prezentowany w różnych dziełach obraz osób z autyzmem i zespołem Aspergera często jest bardziej mityczny niż rzeczywisty. - Naszym celem jest szerzenie rzetelnej wiedzy na temat sytuacji osób z autyzmem i ich funkcjonowania w społeczeństwie - dodaje Jolanta Otałęga. - Większa wrażliwość społeczna, oswojenie z tym trudnym tematem pomoże osobom zaburzonym i ich rodzinom w codziennym życiu. I Przegląd Filmów o Autyzmie i Zespole Aspergera, który odbył się w tym tygodniu w kinie "Mikro" służył właśnie tej misji. Problemu nie da się uniknąć ani obejść, bowiem na całym świecie notuje się wzrost liczby zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Deficyt inteligencji społecznej

Zespołem Aspergera nazywamy zaburzenie rozwoju, którego objawy obserwujemy już we wczesnym dzieciństwie. Jego przyczyny nie są do końca poznane, choć prawdopodobnie rozwija się na podłożu neurobiologicznym. Należy do tzw. spektrum autyzmu (ASD - Autism Spektrum Disorder). - Zespół Aspergera opisuje osoby, których inteligencja ogólna pozostaje w normie, a czasem w pewnych obszarach znacznie tę normę przewyższa, natomiast problem tych osób polega na niedostatku umiejętności społecznych - wyjaśnia psycholog kliniczny Maria Marczyk, kierownik krakowskiego NZOZ Ośrodek dla Dzieci z Autyzmem. - Takie osoby nie radzą sobie w sytuacjach społecznych. Trudno im sobie wyobrazić, co myśli inna osoba i jakie są intencje jej zachowania. Kiedy np. zauważymy, że ktoś nagle się zatrzymał i wraca z powrotem, domyślamy się, że prawdopodobnie czegoś zapomniał. Osoba z zespołem Aspergera tego nie potrafi.

Niedostatek inteligencji społecznej sprawia, że osoby z syndromem Aspergera postrzegane są jako inne, dziwne, trudne, czasem uciążliwe, czasem zabawne. Niekiedy budzą irytację, zdziwienie albo śmiech. W codziennych kontaktach z ludźmi brak im wyczucia, co wypada, a co nie, bywają posądzane o brak dobrego wychowania i nieznajomość konwenansów. Bo też i

konwenanse nic dla nich nie znaczą

- brutalnie nazywają rzeczy po imieniu, potrafią zadać wprost najbardziej intymne pytanie i oczekują jasnej odpowiedzi. - Nie odczytują konwencji społecznych, które są dla nas oczywiste - tłumaczy Maria Marczyk. - Że wypada popatrzeć w oczy, kiedy podaje się komuś rękę, przemilczeć czyjąś niezwykłą cechę fizyczną, żeby nie sprawić tej osobie przykrości. Jednocześnie pewnych rzeczy w ogóle nie umieją nazwać, między innymi swoich własnych uczuć. Mowę rozumieją literalnie, nie odczytują np. przenośni. "Rusz głową", "rzuć okiem" - takie zdania wprawiają ich w konsternację, młodsze dziecko rzeczywiście zacznie poruszać głową i z przerażeniem będzie się zastanawiać, jak rzucić okiem.