Wyjazdy do miejscowości uzdrowiskowych mają wielowiekową historię, toteż w wielu z nich spotykamy, obok współczesnych, nowoczesnych rozwiązań, świadectwa dawnej świetności: zabytki starej architektury zdrojowej i pensjonatowej, zwłaszcza drewnianej, także muzea, parki, pamiątki historyczne związane z pobytami sławnych osobistości.

Większość chorób przewlekłych najlepiej i najkorzystniej jest leczyć właśnie w uzdrowisku, ponieważ stosowane tu metody terapii nie wywołują skutków ubocznych, a efekt leczenia długo się utrzymuje. Leczenie uzdrowiskowe ma

charakter kompleksowy

- jednocześnie stosuje się kilka metod terapeutycznych, wzajemnie się uzupełniających, co pozwala na zwiększenie efektywności leczenia. Balneologia i medycyna fizykalna, główne dziedziny wiedzy medycznej, na których opiera się leczenie uzdrowiskowe, wykorzystują naturalne metody terapeutyczne i czynniki fizyczne do leczenia, rehabilitacji, profilaktyki i diagnostyki. Należą do nich: naturalne surowce lecznicze (chronione prawem górniczym), czyli wody lecznicze (najczęściej spotykane w Polsce wody to: chlorkowo-sodowe, wodorowęglanowe, siarczkowo-siarkowodorowe, radoczynne i termalne; stosuje się je do zabiegów balneologicznych, zwłaszcza kąpieli leczniczych w wannach i w basenach, do inhalacji, płukań oraz kuracji pitnej), gazy lecznicze (występują w przyrodzie w formie rozpuszczonej w wodzie lub samodzielnie; w balneologii wykorzystuje się głównie dwutlenek węgla, siarkowodór, radon, tlen oraz ozon w mieszance ozonowo-tlenowej) i peloidy (borowiny; w naszym kraju znajdują się znaczne zasoby złóż borowinowych, cechujące się wysokimi wartościami leczniczymi); naturalne czynniki przyrodnicze, jak klimat, krajobraz, roślinność (zabiegi klimatoterapeutyczne to: kąpiele słoneczne, kąpiele powietrzne, zabiegi powietrzno-ruchowe, kąpiele morskie, inhalacje naturalnego aerozolu morskiego lub tężniowego; szczególnym rodzajem klimatoterapii jest talasoterapia, wykorzystująca naturalne walory lecznicze morza). Cennymi metodami uzupełniającymi, wchodzącymi w skład kompleksowych metod i programów leczniczych jest kinezyterapia (leczenie ruchem) oraz fizykoterapia (leczenie czynnikami fizycznymi, wykorzystywanymi pod postacią różnych form energii, jak światło, prąd elektryczny, ultradźwięki, pole magnetyczne itd.).

Ważną częścią terapii uzdrowiskowej jest dieta. W takich schorzeniach (np. w choroby układu pokarmowego, cukrzyca, osteoporoza, miażdżyca, dna moczanowa) dieta jest obowiązującą częścią programu leczniczego. Jednak każdy zakład lecznictwa uzdrowiskowego powinien prowadzić racjonalne żywienie.

Zasady kierowania do sanatorium

Z sanatorium pacjenci mogą skorzystać w ramach pobytów tzw. komercyjnych oraz kierowanych przez instytucje ubezpieczeniowe (NFZ, ZUS, KRUS).

Skierowanie - do sanatorium może wystawić lekarz, kierując się wyłącznie względami medycznymi w sytuacji, kiedy leczenie sanatoryjne będzie mieć wpływ na poprawę stanu zdrowia pacjenta. Przy kierowaniu i kwalifikowaniu pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, lekarz wystawiający skierowanie albo zaświadczenie o braku przeciwwskazań do korzystania z danego rodzaju świadczeń zdrowotnych w konkretnym uzdrowisku uwzględnia m.in.: przebieg choroby, będącej podstawą do leczenia uzdrowiskowego; inne choroby współistniejące u pacjenta; jego stan ogólny, w szczególności wydolność (układu krążenia, układu oddechowego, nerek) i zdolność do samoobsługi; efekty przebytego w przeszłości leczenia uzdrowiskowego, jeżeli pacjent kolejny raz korzysta z tej formy opieki.