Jesteśmy społeczeństwem zmotoryzowanym pora zatem dostrzec problem seniorów uczestniczących w ruchu drogowym.

Zagrożenia, często tylko hipotetyczne, wiążą się ze wzrostem liczby kierujących pojazdami w ogóle, w tym z coraz większym gronem 60-, 70-i 80-latków, którzy nie chcą rezygnować z samochodu. A będzie ich więcej. Liczba ludności naszego kraju w wieku powyżej 60 lat do roku 2030 niemal się podwoi. To będą dzisiejsi trzydziesto-, czterdziesto- i pięćdziesięciolatkowie, którzy nie wyobrażają sobie życia bez samochodu.

***

Analizy wypadków drogowych przeprowadzone przez Stowarzyszenie Psychologów Transportu w Polsce w latach 2000 - 2004, a wcześniej także Instytut Transportu Samochodowego wskazują, że dla bezpiecznego funkcjonowania w roli kierowcy konieczne (chociaż niewystarczające) jest posiadanie: sprawności intelektualnych - umożliwiających trafną ocenę sytuacji i podjęcie właściwych decyzji; sprawności motorycznych - pozwalających na sprawne wykonanie podjętych decyzji; cech osobowości decydujących o odpowiedzialności w działaniu, umiejętności krytycznej samooceny, emocjonalnej samokontroli czy umiejętności przewidywania i wartościowania skutków podejmowanych działań i dla siebie, i dla otoczenia. Te sprawności rozwijają się i degradują nierównomiernie w czasie całego życia. Z tego powodu osoby po 60. roku życia powodują 2,5 raza więcej wypadków niż osoby w wieku 25-60. Ale z kolei kierowcy do 25. r.ż. powodują tych wypadków trzykrotnie więcej.

***

Pan Stanisław (78 l.) doskonale pamięta dzień, w którym doszedł do wniosku, że pora przesiąść się na miejsce pasażera. - Przez ponad pół wieku nie spowodowałem żadnego wypadku. Jeszcze mając 75 lat byłem dobrym kierowcą. Rok temu zauważyłem, że ból kręgosłupa podczas jazdy bywa tak duży, że podświadomie unikam pewnych manewrów. Uznałem, że mój czas za kierownicą dobiegł końca. Nie było mi łatwo podjąć taką właśnie decyzję, ale jestem dorosły i wiem, że będąc nie w pełni sprawny, stanę się zagrożeniem na drodze.

Inną postawę prezentuje pan Alojzy. Ma co prawda dopiero 67 lat, ale zdaniem rodziny oraz znajomych powinien już zrezygnować z jazdy. Sam zainteresowany uważa jednak, że wszyscy zmówili się, żeby odsunąć go na boczny tor. Sprawę komplikuje fakt, że pan Alojzy i w życiu, i na drodze wyznaje zasadę, że to on jest najważniejszy i pierwszeństwo w każdej sprawie mu się po prostu należy. Dlatego zdarza się, że przejeżdża skrzyżowanie na czerwonym świetle, "bo ileż można czekać", albo skręca w lewo tuż przed jadącymi na wprost autami, bo "jak sam się nie wepcham, to nikt mnie nie wpuści". Wciąż jest przekonany o swoim refleksie i doskonałych umiejętnościach. Nie widzi, jak często siada za kierownicę poirytowany ani tego, że coraz więcej rzeczy na drodze mu przeszkadza.

- Kierowcy, którzy nie zauważają, że ich sprawność motoryczna i sprawność koncentracji szwankuje, stanowią największe zagrożenie - uważa doktor Alicja Klich-Rączka, geriatra z Krakowa. - Podobnie rzecz się ma z osobami chorymi na alzheimera. Nie zdają sobie sprawy ze swojego stanu, a prawo jazdy mają od trzydziestu, czterdziestu lat. Wciąż ważne, więc w zasadzie nie można im zabronić jeździć. Jako lekarz nie mogę zgłosić do stosownych instytucji, że dana osoba jest poważnie chora, bo obowiązuje mnie tajemnica lekarska. A chory pacjent sam tego nie zrobi i koło się zamyka. Dlatego, moim zdaniem, osoby po 65 r.ż., jeśli prowadzą auto, powinny mieć obowiązek przedstawiania wyników badań lekarskich na przykład co dwa lata - dodaje doktor Klich-Rączka.