Seniorzy w wielu krajach świata mogą planować zasobną jesień życia, licząc nie tyle - albo nie tylko - na godziwe emerytury, co na dodatkowe środki systematycznie wpływające do ich kieszeni. Na emeryturze pracuje na nich nieruchomość, na którą oni pracowali przez niemal całe zawodowe życie.

Tzw. odwrócona hipoteka (reverse mortgage) jest bardzo popularna w Stanach Zjednoczonych oraz w Wielkiej Brytanii. Ten produkt finansowy oferowany jest również w dziesięciu innych krajach europejskich. Zasada działania odwróconej hipoteki jest przeciwieństwem kredytu hipotecznego.

R E K L A M A    D E W E L O P E R Ó W

MIESZKANIOWY AS: Krakowskie Kamienice Herbowe

PERFEKT-DOM SP. Z O.O.: Osiedle ”Pod Parkiem”

NOWE DOMY ul. Tyniecka (NIF)

GP-Investmens APARTAMENTY PRZY BULWARZE

Kredyt zaciąga się w banku na zakup nieruchomości. Po spłacie ostatniej raty prawo własności do mieszkania lub domu przechodzi na kredytobiorcę. W przypadku reverse mortgage właściciel nieruchomości zrzeka się swoich praw na rzecz banku, który w zamian wypłaca mu raty, transze lub jednorazową kwotę za jego nieruchomość. Właściciel może jednak tam wciąż mieszkać, co dla osób starszych jest bardzo ważne. Prawo własności przechodzi na bank po śmierci właściciela. Taki układ osobom w jesieni życia stwarza szanse na całkiem przyzwoite dodatkowe dochody ze swojej nieruchomości.

W Polsce na razie nie ma przepisów pozwalających na funkcjonowanie odwróconej hipoteki. Oferta, którą jeden z funduszy reklamuje jako odwróconą hipotekę, jest klasyczną umową dożywocia. Po długich dyskusjach i konsultacjach Ministerstwo Finansów przygotowało założenia do ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym. Wcześniej mówiło się o możliwej nowelizacji prawa bankowego, jednak okazało się, że ten zupełnie nowy na polskim rynku produkt finansowy wymaga zupełnie nowej ustawy, a ponadto zmian w kilku innych aktach prawnych.

- Wciąż trwają uzgodnienia do projektu przygotowanego w Ministerstwie Finansów. Chcemy, aby w jego ostateczną wersję zaangażowało się również Ministerstwo Sprawiedliwości, bowiem w trakcie konsultacji wykazano wiele rozbieżności między nowo przygotowanymi przepisami a istniejącymi, zwłaszcza w kodeksie cywilnym - mówi Agnieszka Wachnicka z resortu finansów. Realny termin wejścia w życie przepisów o odwróconej hipotece to połowa przyszłego roku.

Choć na całym świecie odwrócona hipoteka to oferta dla emerytów, w założeniach do ustawy przygotowanej przez Ministerstwo Finansów wyznacza się graniczny limit wieku upoważniający do starania o uzyskanie takiej hipoteki - 60 lat. Biorąc pod uwagę nie tylko obecne realia, ale i prognozowane podwyższenie wieku emerytalnego, należy się spodziewać, że będą mogły z niego skorzystać również osoby pracujące u schyłku swej aktywności zawodowej. Warunkiem jest posiadanie przez nich prawa własności nieruchomości lub prawa własności ułamkowej jej części, prawa wieczystego jej użytkowania lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Założenia do ustawy nie określają rodzajów nieruchomości, na których instytucja kredytująca mogłaby ustanowić hipotekę zabezpieczającą spłatę odwróconego kredytu. Rozważano opcję, aby mogły to być wyłącznie nieruchomości mieszkalne. Uznano jednak, że mogą to być również działki.

Dla właścicieli nieruchomości podstawowa informacja dotyczy kwoty, jaką mogliby uzyskać na starość w zamian za swój dom. W założeniach do ustawy określenie kwoty kredytu oraz warunków spłaty pozostawia się instytucjom kredytującym. Wycena nieruchomości musi zostać wykonana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Senior może najczęściej liczyć na wypłatę w ratach 50 proc. rynkowej wartości swego mieszkania. Żaden bank nie udzieli kredytu na 100 proc. wartości nieruchomości, bo dla niego jest to transakcja ryzykowna, a kapitał zostaje zamrożony na wiele lat. Poza tym trzeba brać pod uwagę, że wartość nieruchomości się zmienia. Poprzednie lata to był ciągły wzrost, potem notowaliśmy spadki. Banki, zakładając, że określona kwota, np. 50 proc. wartości domu, będzie wypłacana przez 10 lat (bo tyle brakuje kredytobiorcy do statystycznego wieku przeżycia w Polsce), kalkulują, jaką kwotę powinny wypłacić w 120 ratach. Im młodszy senior i im mniej wartościowe mieszkanie, tym raty mniejsze. Wręcz nieopłacalne.