Wynosić mają zaledwie około 30 proc. tego, co dostawali, gdy przechodzili na emeryturę. Niestety, ten scenariusz sprawdza się na naszych oczach. Kiedy w 1999 r. wprowadzano obecny system emerytalny, średnie świadczenie wynosiło 99 proc. w stosunku do ostatniego wynagrodzenia, a obecnie jest to już od 50 do 60 proc. ostatniej pensji.

Demografia jest nieubłagana: polskie społeczeństwo starzeje się szybko. Mamy bardzo niski wskaźnik dzietności, a prognozy są fatalne. Według szacunków GUS do 2050 r. liczba Polaków w wieku emerytalnym w stosunku do liczby osób w wieku produkcyjnym (od 18 do 64 lat) wzrośnie trzykrotnie - z obecnych 25 proc. do 75 proc.! W 2015-2016 r. osób starszych będzie już 31-32 proc. Taka dynamika spowoduje, że Polska w stosunkowo nieodległej przyszłości będzie miała większy odsetek osób w wieku emerytalnym niż kraje tzw. starej UE. Zresztą już dziś na 100 pracowników przypada aż 53 emerytów i rencistów. Tak złych relacji nie ma w żadnym kraju europejskim. Jesteśmy też niechlubnymi liderami w rankingu na najmłodszych emerytów. Średni wiek przechodzenia na emeryturę w Polsce wynosi 59 lat (57 w przypadku kobiet i 61 - mężczyzn).

81 proc. Polaków ogranicza się do I i II filara, czyli obowiązkowego ZUS i OFE. Jedynie niespełna 14 proc. oszczędza regularnie, czyli dba o to, by na starość mieć wyższe emerytury - takie wyniki uzyskała firma Home Broker i portal Interia.pl po przebadaniu prawie 5 tys. osób. Analitycy z obu instytucji stwierdzają, że głównym powodem dobrowolnego nieodkładania na starość jest brak pieniędzy. Podkreślają jednak, że przyczyny mogą być też inne: "brak świadomości tego, że emerytura z OFE i ZUS będzie stanowiła tylko ułamek ostatniej pensji, brak wiedzy o produktach finansowych czy po prostu - brak czasu". Wniosek jest zatem prosty: "Tylko co piąty przyszły emeryt będzie miał więcej pieniędzy niż otrzyma w ramach świadczenia z ZUS i OFE" - czytamy w raporcie Home Broker i Interii.pl. A i tak badania obu firm są bardziej optymistyczne niż dane Instytutu Badań Strukturalnych. One pokazują, że jakiekolwiek oszczędności ma 10 proc. Polaków, a tych gromadzonych z myślą o dodatkowej emeryturze - jeszcze mniej.

Natomiast z raportu grupy finansowej AXA wynika, że państwo polskie na emerytury i renty wydaje ponad 11 proc. swojego PKB. Więcej emeryci kosztują tylko Włochów, Austriaków i Francuzów. W raporcie AXA negatywnym przykładem jest Polska. "Polacy jak żaden inny naród w Europie chcą przechodzić na emeryturę wcześniej" - piszą jego autorzy. Ich zdaniem wynika to z braku wiedzy. Nie rozumiemy, że dłuższa praca przekłada się na wyższe emerytury.

Humoru przyszłym emerytom nie poprawia to, że otwarte fundusze emerytalne zakończyły rok 2011 na prawie 5-procentowym minusie. To drugi rok w dwunastoletniej historii OFE, który zakończyły stratą. Pierwszy raz stało się tak w 2008 r., kiedy przez kryzys finansowy fundusze straciły średnio 14 proc. A w prognozach na 2011 r. zarządzający OFE spodziewali się zupełnie innego scenariusza. Liczyli, że giełda będzie rosnąć (OFE mogą inwestować w akcje do 42,5 proc. aktywów).

W sumie na koniec 2011 r. Polacy w OFE odłożyli 224,7 mld zł, zaledwie o 3,4 mld zł więcej niż w 2010 r. Taki marny wynik jest m.in. efektem tego, że rząd od maja 2011 r. zmniejszył składkę przekazywaną do funduszy. Spadła ona z 7 do 2,3 proc. naszej pensji. Pozostałe 5 proc. jest zapisywane na nowym subkoncie w ZUS i od razu wydawane na obecnych emerytów. Dzięki temu rząd mniej dopłaca do ich świadczeń. W ubiegłym roku zaoszczędził w ten sposób nieco ponad 9 mld zł. O tyle mniej wpłynęło na nasze konta w OFE.