Nie licząc okresów wielkich wojen, potopów, epidemii czy emigracji XIX-wiecznej, nigdy w czasach pokoju Polska nie wyludniła się w tak znaczący sposób jak przez ostatnie 20 lat.

Obecnie jest nas 38,2 mln. Za ćwierć wieku ma być już tylko 35,9 mln. Takie prognozy postawili demografowie z GUS w najnowszym raporcie. Demografowie stale jednak podkreślają, że prognozy stawiane przez nich są nietrwałe, co wynika z faktu, że czynników, które wpływają na tempo przyrostu naturalnego i migracji, jest sporo i nierzadko zmieniają się niczym w kalejdoskopie.

O ile w tym roku na świat przyjdzie około 410 tys. niemowląt, a opuści go około 395 tys. rodaków, to już za 10 lat liczba umierających będzie znacznie wyższa niż rodzących się: od 420 do 360 tys. Za kolejnych 15 lat, jak pokazują prognozy, w Polsce rodzić się będzie około 270 tys. niemowląt, a liczba zgonów przekroczy wówczas 450 tys. Przypomnijmy, że w rekordowym 1983 roku w Polsce urodziło się blisko 730 tys. dzieci. Aż strach pomyśleć, jakim państwem może być nasz kraj w roku 2050, gdy dzisiejsze maluchy przekroczą "smugę cienia". Dodajmy, że nie ma obecnie w Polsce dużego miasta, które zwiększyłoby liczbę ludności w ostatnich kilku latach. Dotyczy to także Warszawy i Krakowa. Łódź skurczyła się z blisko 900 tys. do nieco ponad 700 tys., a Katowice - z 370 do 290 tys.

Nie tylko będzie nas ubywało, ale też społeczeństwo w szybkim tempie będzie się starzeć. Eksperci z pozarządowego Instytutu Badań Strukturalnych podkreślają, że bez zmian w wysokości wieku emerytalnego i ograniczenia przywilejów emerytalnych dla służb mundurowych państwo już w nieodległym czasie nie poradzi sobie finansowo.

Konsekwencje w pierwszej kolejności poniosą dzisiejsi 50-, 40- a nawet 30-latkowie. Instytut Badań Strukturalnych proponuje, by przez 10 najbliższych lat co roku granicę wieku emerytalnego przesuwać o 9 miesięcy dla kobiet i o 3 miesiące dla mężczyzn. W ten sposób pod koniec dekady wiek emerytalny zostałby dla wszystkich wydłużony do 67 lat. Realizacja takiej koncepcji przyniosłaby 2,6 mld zł oszczędności już w roku przyszłym. Ponadto, w ocenie IBS, skutki wprowadzenia zmian dla finansów publicznych będą się szybko kumulowały i w 2020 r. wyniosłyby już 30 mld zł. Eksperci przypominają, że na wydłużenie wieku emerytalnego do 67 lat zdecydowały się Niemcy i Dania, a Francja poważnie to rozważa.

Zanim wybuchł ogólnoświatowy kryzys gospodarczy, raz po raz słychać było narzekania ze strony przedsiębiorców na problemy związane ze znalezieniem pracowników. A stopa bezrobocia, publikowana przez GUS, spadła wtedy do poziomu 9 proc., a więc uznawanego za wysoki w krajach Europy Zachodniej. Obecnie problemu braku rąk do pracy nie ma, ale jest to tylko kwestią czasu. Tym razem jednak w nieporównywalnie większej skali.

Do takiego wniosku dochodzą autorzy raportu GUS: "Prognoza ludności Polski na lata 2008-2035". Podkreślają, że istotniejszy od zmniejszenia liczby mieszkańców wydaje się spadek liczby osób w wieku produkcyjnym (pomiędzy 15. a 64. rokiem życia) W tej to grupie między 2010-2015 ubędzie blisko 853 tys. osób. Potem będzie jeszcze gorzej. W pięciolatce 2016-2020 z rynku odejdzie kolejnych 1,2 mln pracowników. W okresie 2020-2035 proces ten zwolni, niemniej jednak ubędzie dalsze 1,8 mln osób w wieku produkcyjnym. W efekcie zasoby siły roboczej skurczą się o ponad 2 mln osób, czyli o wielkość zbliżoną do liczby zarejestrowanych dziś bezrobotnych.