Dziennik Polski - Wiadomości Kraków, Informacje Kraków | Dziennik Polski

Wojna o konstytucję 3 maja

Materiał płatny Wojna o konstytucję 3 maja

1/7

(© wikipedia)

Marcello Bacciarelli, Stanisław August Poniatowski
  • Karl Gottlieb Schweikart, Tadeusz Kościuszko
  • Juliusz Kossak, Książę Józef Poniatowski
18 maja 1792. ROZPOCZYNA SIĘ WOJNA POLSKO-ROSYJSKA, ZWANA WOJNĄ W OBRONIE KONSTYTUCJI 3 MAJA. SIŁY ROSYJSKIE MIAŁY PRZEWAGĘ LICZEBNĄ I MATERIALNĄ, STRONA POLSKA NADRABIAŁA WYSOKIM MORALE.
14maja 1792 r. w niewielkim, leżącym tuż przy granicy z Rosją miasteczku Targowica trzech wpływowych magnatów - generał artylerii koronnej Stanisław Szczęsny Potocki, hetman wielki koronny Franciszek Ksawery Branicki i hetman polny koronny Seweryn Rzewuski - zawiązało konfederację.

Miała być ona skierowana przeciwko uchwalonej rok wcześniej konstytucji 3 maja i reformom ustrojowym, jakie wprowadzała. Magnatom - dziś nazwalibyśmy ich oligarchami - nie podobało się ograniczenie złotej wolności szlacheckiej, czyli de facto ograniczenie ich politycznych wpływów.

Konstytucja wprowadzała bowiem rewolucyjne zmiany w ustroju Rzeczypospolitej - znosiła liberum veto, wprowadzała dziedziczność tronu, pozbawiała praw politycznych drobną szlachtę i usprawniała administrację. Wszystko to oznaczało, że potężni dotychczas magnaci stracą dotychczasową pozycję i wpływy, a władza centralna zostanie wzmocniona.

Obrońcy dotychczasowego stanu rzeczy postanowili więc działać. Udali się do Petersburga, gdzie 7 kwietnia 1792 r. razem z doradcą carycy Katarzyny II Wasylem Popowem ułożyli manifest konfederacji. Występując w imieniu całego narodu szlacheckiego zwrócili się z prośbą do imperatorowej Rosji o pomoc w przywróceniu dawnej wolności zniszczonej przez konstytucję.

Konfederacja została podpisana 27 kwietnia 1792 r. w Petersburgu, a formalnie ogłoszona 14 maja we wspomnianej przygranicznej Targowicy. Pod tekstem widniały nazwiska Potockiego, Branickiego i Rzewuskiego oraz zaledwie 13 klientów. Konfederaci zwrócili się o pomoc wojskową do carycy. Nie myśleli bynajmniej o rozbiorze kraju, a raczej o obaleniu konstytucji, upokorzeniu króla, odsunięciu od władzy liberalnych reformatorów i przywróceniu starych, tradycyjnych porządków. Miejsce ogłoszenia konfederacji wybrano dość niefortunnie: nazwa Targowica kojarzyła się w sposób oczywisty z targowaniem ojczyzną. Tak też się stało - od XVIII w. targowica jest w Polsce synonimem zdrady, używanym chętnie w politycznych dyskusjach do dziś.

Wojna bez wojny

Na reakcję Rosji nie trzeba było długo czekać. 18 maja 1792 r. Katarzyna II wydała manifest, w którym oskarżała Rzeczpospolitą m.in. o utrudnianie wojskom rosyjskim pobytu na Ukrainie w czasie wojny z Turcją, prześladowanie Rosjan i prawosławnych.

Pozostała część artykułu dostępna jest tylko dla abonentów

Zostało jeszcze 77% treści i 5 zdjęć

Wykup dostęp Mam abonament

 

Komentarze

Dodajesz jako: Gość

Ilość znaków do wpisania:

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

zaloguj się