Rzeź Woli. Zbrodnia nierozliczona [FRAGMENT KSIĄŻKI PIOTRA...

Rzeź Woli. Zbrodnia nierozliczona [FRAGMENT KSIĄŻKI PIOTRA GURSZTYNA]

Piotr Gursztyn

Polska

Aktualizacja:

Polska

SS-Gruppenführer Heinz Reinefarth wraz żołnierzami 3. pułku Kozaków

SS-Gruppenführer Heinz Reinefarth wraz żołnierzami 3. pułku Kozaków ©Wikipedia Commons

Rzeź na warszawskiej Woli z pierwszych dni powstania nigdy nie została rozliczona i ukarana. W Europie hekatombę Woli przewyższa tylko Holokaust i masakra Polaków na Wołyniu.
SS-Gruppenführer Heinz Reinefarth wraz żołnierzami 3. pułku Kozaków

SS-Gruppenführer Heinz Reinefarth wraz żołnierzami 3. pułku Kozaków ©Wikipedia Commons

5 sierpnia, sobota. "Niemiecka odsiecz dziś rano o godzinie 10 rozpoczęła działalność bojową w trzech miejscach na krawędzi miasta"87 - meldował generalny gubernator Hans Frank szefowi Kancelarii Rzeszy Hansowi Lammersowi.

"Po powstaniu i jego stłumieniu Warszawa ulegnie słusznie zasłużonemu losowi swojej całkowitej zagłady lub temuż zostanie poddana" - dopisał kilka zdań dalej.


Co Frank miał na myśli, pisząc o początku działań odsieczy jako godzinie 10? Walkę czy eksterminację ludności cywilnej? Oddziały niemieckie, które ruszyły do bezpośredniego ataku na pozycje powstańcze, walczyły już dużo wcześniej, nawet od godziny 6.

Główne natarcie ruszyło o 9.30. Te grupy Niemców, które były przeznaczone do eksterminacji ludności cywilnej, przystąpiły do tego krótko przed 10. Koniecznie trzeba tu zauważyć, że największe mordy miały miejsce na terenie kontrolowanym przez Niemców przez cały czas powstania. Nie miały bezpośredniego związku z działaniami bojowymi. Na obszarze zdobytym w wyniku walk dochodziło do zbrodni wojennych, ale ich skala jest nieporównanie mniejsza od mordów popełnionych przez Niemców w miejscach, gdzie nie musieli walczyć.

"W sobotę rano bombardowanie z samolotów, szyby lecą, wszystko wkoło płonie i wali się. Znoszą moc rannych żołnierzy i osób cywilnych. Rany są potworne" - tak zapamiętała początek tego dnia "Pani Stasia", żołnierz Kedywu, pielęgniarka ze Szpitala Karola i Marii. A w Szpitalu Wolskim mury od wybuchów trzęsły się, jakby "były z dykty". "Ci, co mogli chodzić, skupili się w końcu korytarza, tam, gdzie nie było okien. Jedna z sióstr szarytek odmawiała litanię. Pamiętam przerażoną, dziecinną twarz studenta medycyny Mikulskiego; w kilka godzin później został rozstrzelany, tak strasznie bał się śmierci" - opisywał później dr Leon Manteuffel. Student podziemnego uniwersytetu Ludwik Mikulski, odbywający praktykę w szpitalu, stracił życie w wieku 24 lat.

"Dzień 5 sierpnia rozpoczął się przepiękną pogodą. Po pierwszych dniach ulewy, słoty i błota zajaśniało słonko, które dla niektórych tego dnia przestało świecić na zawsze" - zapisał dr Woźniewski. Dzięki bezchmurnemu niebu samoloty Luftwaffe mogły bez żadnych przeszkód zrzucać bomby na Warszawę. Po nalocie Niemcy zaatakowali, idąc pasem szerokim na kilometr. Główną osią natarcia były dwie najważniejsze ulice - Wolska i Górczewska. Naprzeciw nich stały szczupłe siły powstańcze. Głównej barykady przy ul. Wolskiej, obok zajezdni tramwajowej, broniło 400 żołnierzy Obwodu Wola AK. Barykady blokującej ul. Górczewską broniła jedna kompania. W odwodzie stała jeszcze jedna kompania, niestety bardzo słabo uzbrojona - nawet jak na standardy powstańcze. Na dodatek żołnierze wolskich oddziałów Armii Krajowej byli "już u kresu sił wskutek ciągłego pogotowia i walk". Odrobiną szczęścia w tym wszystkim było to, że obronę Woli wspierały oddziały Kedywu ppłk. "Radosława" - około 1600 dobrze uzbrojonych i wyszkolonych żołnierzy. Także jednolicie umundurowanych - bo to oni zdobyli niemieckie magazyny na Stawkach, gdzie znaleźli słynne kurtki "panterki".

Natarcie Niemców było poprzedzone, oprócz nalotu, ostrzałem artylerii i broni maszynowej. Działa pociągu pancernego całkowicie rozwaliły barykadę na Górczewskiej. Broniący jej powstańcy nie wytrzymali nawały ognia i uciekli z barykady. Zawrócił ich kapitan "Hal", który - sam, wsparty zaledwie przez swojego adiutanta, jeszcze jednego oficera i kapelana, ks. Władysława Zbłowskiego, pseudonim Struś - rzucił się bronić barykady. Za nimi wrócili pozostali powstańcy. Wybuch pocisku z armaty czołgowej ranił kapitana, adiutanta i ks. "Strusia", ale szturm został odparty. Jednak niedługo później obrońcy tej barykady musieli cofnąć się o kilkadziesiąt metrów dalej na następną pozycję. Główna barykada przy Wolskiej wytrzymała do południa wszystkie ataki. Na jej przedpolu powstańcy zniszczyli jeden czołg. Do obrony barykady zostali rzuceni wszyscy, którzy mieli jakąkolwiek broń. Pierwsze godziny były dobre dla powstańców - zadali Niemcom spore straty, a nawet zdobyli trochę broni.

Tego dnia rano daleko od linii walk, na peryferyjnych ulicach, które nie widziały nawet jednego powstańca, zaczynał się dramat. Zjawili się tam żołnierze, którzy mieli wykonać rozkaz Hitlera o zrównaniu Warszawy z ziemią i wymordowaniu jej mieszkańców - "Warschau wird glattrasiert!". Szli od zachodnich peryferii w kierunku centrum. Wyglądało to tak, jakby początkiem ich "pracy" były drogowskazy z napisem "Warszawa" stojące u jej zachodniej granicy. Mieszkańcy jednego z domów przy ul. Sowińskiego ocaleli dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności. To ulica położona najbardziej na zachód, tuż przy ówczesnej granicy miasta, kilka kilometrów od centrum Woli - na tyle daleko, że nawet pogoda tu była inna. Nad centralną częścią dzielnicy świeciło piękne słońce, a tu padał wtedy ciepły letni deszczyk. Dom Sowińskiego 14b - skromna jednopiętrowa kamieniczka - był położony na uboczu.

1 »

Czytaj także

    Komentarze

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo

    Gry On Line - Zagraj Reklama